Ինչպես ենք մենք կարգավորում
ՀՀ Կենտրոնական բանկն իր լիազորություններն իրականացնում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված մանդատին համապատասխան։ Կենտրոնական բանկը իրականացնում է իր կարգավորող գործառույթները բազմակողմանի մոտեցմամբ՝ կիրառելով տարբեր կարգավորող գործիքներ՝ ներառյալ պարտադիր կանոնակարգերը, ուղեցույցները, պաշտոնական պարզաբանումները և հրամանագրերը։
Կենտրոնական բանկը հետևյալ բազմակողմանի կարգավորման շրջանակով իրականացնում է իր գործառույթները՝
- Լիցենզիաների տրամադրում բանկերին և վճարահաշվարկային կազմակերպություններին։ Բանկերը, որոնք գործում են իրենց բանկային լիցենզիայի ներքո, ապահովում են ամբողջական վճարային ծառայությունների իրականացում։ Բանկային գործունեության կարգավորման մասին ավելի մանրամասն տեղեկություններ կարելի է գտնել այս հղումով։ Վճարահաշվարկային կազմակերպությունները պետք է ստանան երկու հատուկ լիցենզիաներից մեկը՝ դրամական փոխանցումների, կամ պրոցինգի և քլիրինգի իրականացման: Բացի այդ, դրամական փոխանցումների լիցենզիա ունեցող կազմակերպությունները կարող են թույլտվություն ստանալ էլեկտրոնային փող թողարկելու, ինչը խթանում է նորարարությունը Հայաստանի ֆինանսական ոլորտում:
- Ֆինանսական համակարգի կայունությունն ու ամբողջականությունը պաշտպանելու համար Կենտրոնական բանկը վճարային հաստատությունների համար սահմանում է կապիտալի և իրացվելիության խիստ պահանջներ: Բացի այդ, Կենտրոնական բանկը սահմանում է հաճախորդների միջոցների պաշտպանության պահանջներ:
- Գիտակցելով առաջնորդման կարևորությունը և հարմարվող ղեկավարության կարևորվումից ելնելով՝ Կենտրոնական բանկը սահմանում է կազմակերպությունների ղեկավարների համար համապատասխան որակների պահանջներ՝ ապահովելով թափանցիկություն և հաշվետվողականություն վճարահաշվարկային ոլորտում։
- Գիտակցելով թվային դարաշրջանում կիբերանվտանգության և գործառնական կայունության գերակա կարևորությունը: Տեխնիկական սարքավորումների և անվտանգության չափորոշիչների ներդրման, ինչպես նաև խիստ տեղեկատվական անվտանգության արձանագրությունների միջոցով Կենտրոնական բանկը ձգտում է ամրապնդել վճարահաշվարկային կազմակերպություններ կայունությունը ի հայտ եկող գործառնական և անվտանգության ռիսկերի նկատմամբ:
- Կենտրոնանալով ֆինանսական ոլորտում կայունության և արդյունավետության ապահովմանը՝ Կենտրոնական բանկն իր լիազորություններն իրականացնում է թույլտվություններ տրամադրելու և Հայաստանի վճարային համակարգերի գործունեությունը կարգավորելու հարցում: Այս կարգավորող մոտեցումը խթանում է շահագրգիռ կողմերի վստահությունը, մեղմացնում համակարգային ռիսկերը և խթանում ֆինանսական գործարքների անխափան հոսքը՝ դրանով իսկ նպաստելով Հայաստանի ֆինանսական ոլորտի ընդհանուր դիմադրողականությանը և մրցունակությանը:
- Ճանաչելով համաշխարհային ֆինանսների փոխկապակցված բնույթը՝ Կենտրոնական բանկը նպաստում է Հայաստանի մասնակցությանը արտասահմանյան վճարային համակարգերում: Հայկական բանկերին, վճարային հաստատություններին և վճարային համակարգերի օպերատորներին միջազգային վճարային համակարգերում ներգրավվելու թույլտվություններ տրամադրելով՝ Կենտրոնական բանկը խթանում է միջսահմանային ֆինանսական կապը և նպաստում առևտրի և ներդրումային հոսքերին։
- Պաշտպանելով սպառողների շահերը՝ Կենտրոնական բանկը սահմանում է տարբեր վճարային գործիքների, ինչպիսիք են վճարային քարտերը և էլեկտրոնային փողը, թողարկման և սպասարկման պահանջները: Ապահովելով թափանցիկություն, արդարություն և անվտանգություն՝ Կենտրոնական բանկը խթանում է սպառողների վստահությունը և ֆինանսական գրագիտությունը։
- Խթանելով հեշտ և թափանցիկ վճարային գործարքները խթանելու իր պարտավորությաը՝ Կենտրոնական բանկը պարտադրում է վճարային փաստաթղթերում (օրինակ՝ վճարման հանձնարարական, կտրոն) ներառել հատուկ մանրամասներ: Այս պահանջները, որոնք ներառում են էական տեղեկատվություն, ուշադիր մշակվում են՝ ճշգրտությունն ու ամբողջականությունն ապահովելու համար։ Այս ստանդարտները կիրառելով՝ Կենտրոնական բանկը նպատակ ունի բարձրացնել վճարային գործարքների թափանցիկությունը, դրանով իսկ խթանելով շահագրգիռ կողմերի վստահությունը։
- Ավտոմատացման և ինքնասպասարկման լուծումների ներդրմամբ՝ Կենտրոնական բանկը սահմանում է ավտոմատ ինքնասպասարկման սարքերի տեղադրման և շահագործման պահանջներ՝ լիազորելով բանկերին և վճարահաշվարկային կազմակերպություների հաճախորդներին շուրջօրյա հասանելի և հարմար ծառայություններ մատուցել։
- Վճարումների հարմարավետությունը արագացնելու և բարելավելու նպատակով՝ Կենտրոնական բանկը սահմանում է վճարումների և փոխանցումների կատարման առավելագույն ժամկետներ՝ ապահովելով ժամանակին և հուսալի դրամական փոխանցումներ։
Այս կարգավորող միջոցառումներից բացի, Կենտրոնական բանկը շարունակում է հանձնառու մնալ իր կարգավորող շրջանակի շարունակական մոնիթորինգի, գնահատման և հարմարեցմանը՝ շուկայի փոփոխվող դինամիկային, տեխնոլոգիական առաջընթացին և ի հայտ եկող ռիսկերին արձագանքելու համար։ Հզոր մոնիթորինգի և նախաձեռնողական ներգրավվածության միջոցով՝ Հայաստանի Կենտրոնական բանկը ձգտում է խթանել կայուն, ներառական և դինամիկ վճարահաշվարկային էկոհամակարգ, որը հիմք է հանդիսանում Հայաստանի տնտեսության կայունության և բարգավաճման համար։
Ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերին կարող եք ծանոթանալ հետևյալ հղումով: